Kompost Neden Çürümez?

[Tarımcı Kültür]

Çürümeyen kompost diye bir mesele var, hani bazı şeyler neden bir türlü çürümez diye merak edersin ya, işte öyle bir şey. İnsanın aklına takılıyor, değil mi? Toprağa koyduğun bir şeyin, aylardır dönüp durmasına rağmen neden hâlâ bir değişiklik göstermediğini düşünürsün. "Yahu bu neden çürümez?" dersin kendi kendine... Bazen, işin sırrı o malzemeyi doğru şekilde katmanlamaktan geçer. Evet, biraz doğaçlama yapmak lazım. Kompost dediğin, sonuçta bir çeşit sanat işi. Doğanın ritmiyle uyum içinde olmak gerek.

Mesela, kompost yığınını kurarken her şeyin dengede olması lazım. Aksi halde, çürüme süreci yavaşlayabilir, hatta durabilir. Karbon ve azot oranı var ya, işte o denge çok önemli. Kuru yapraklar, dal parçaları, çim kırpıntıları... Bunların hepsi bir şekilde bir araya gelmeli. Yoksa kompostun çürümesi yavaşlar, hatta bazen durur. "Yahu neden olmuyor bu iş?" dersin sonra kendi kendine.

Bir de şu var; nem meselesi. Çok kuruysa da olmaz, çok ıslaksa da... İşte bu yüzden, kompost yığınını hazırlarken elini kullanarak nem seviyesini kontrol edebilirsin. "Çok mu kuru, biraz su ekleyeyim" dersin ya da "Bu iş fazla sulandı, biraz kuru malzeme eklesem iyi olur" diye düşünürsün. Aslında, bu iş biraz da göz kararı, biraz da his meselesi.

E tabii, bazen de yığın yeterince hava almıyordur. Oksijen olmadan bakteriler işlerini yapamazlar. Yani, biraz karıştırmak lazım; havalandırmak, o yığını bir güzel çevirmek... Böylece her şey yeniden canlanır. Yani, bir nevi yoga gibi düşün. Yığının da bir nefes alması lazım sonuçta.

Son olarak, sabır işidir bu arkadaşlar. Bazen beklemek gerekir, hemen pes etmemek. Kompost dediğin şey, biraz zaman alır. Ama sonunda, o güzelim kara altın dediğimiz toprağa kavuşursun. İşte o zaman değdi dersin, keyifle izlersin o doğanın mucizesini...